Gunstig gelegen op het kruispunt Arnhemseweg/Leusbroekerweg, ligt sinds mensenheugenis de uitspanning De Mof.
Meer dan een herberg/restaurant/cafe was het een plaats waar men bijeenkwam om de hoogtijdagen (geboorte, jubilea, huwelijken etc.) in het leven te vieren en de dieptepunten (sterfgevallen) kon gedenken. Een plek waar men eigen gebrouwen bier of gestookte jenever, boerenjongens of brandewijn nuttigde naast een eenvoudige doch voedzame maaltijd.
Wel een plek met een wat vreemd aandoende naam.
Hoe is de naam te verklaren? Al in 1609 wordt gesproken vanBrietgen Hendricx weerdinnevanDe Moff. Drie mogelijkheden waar de naam vandaan kan komen:
Een historische bron (blaffaard) spreekt van een Duitse 'bruiker' rond 1590. Deze is waarschijnlijk een rondtrekkende Duitse huursoldaat die is blijven hangen na de 80-jarige oorlog.
Een andere verklaring zou kunnen zijn dat de benaming afkomstig is van het zuid-germaanseMoffewat lastige gast, vreemdeling betekent. In België is nog steeds de benaming voor lastige gastmouffe. Voor deze verklaring pleit het feit dat in de blaffaard gesproken wordt vanMoff.
Vanaf de zeventiende eeuw komen 3 eeuwen lang Duitse seizoensarbeiders vanuit Hannover en Oldenburg in het voorjaar naar Nederland om in het najaar weer terug te keren naar Duitsland. De Mof was gunstig gelegen op een kruispunt van Moffenwegen. Het vormde een rust- en verdeelpunt van de arbeiders. De benaming komt dan ook volgens een derde bron wellicht van het hoog-duitse Muffwat zoveel als een knorrepot, ongemanierd, niet spraakzaam persoon betekent. Dit wordt verbasterd tot 'mof' dat door hen die de seizoensarbeiders liever zien gaan dan komen, als scheldwoord wordt gebruikt.
Uit de bronnen komt ook duidelijk naar voren dat de herberg slechts bijzaak is. De ernaast gelegen boerderij (nu verdwenen) is de hoofdbron van inkomsten.
In de herberg is jarenlang het rechthuis van Leusden en Leusbroek gezeteld.
Als neveninkomsten heeft de uitbater van De Mof verder de functie van tolgaarder tot 1944 (!). De tolboom voor de Leusbroekerweg bevond zich net naast De Mof. Voor doorgang met de auto moest worden betaald, met de fiets was het gratis.
De uitspanning De Mof wordt op 18 september 1901 gekocht door A.J. de Beaufort voor een bedrag van f 9000 en wordt zo onderdeel van het landgoed De Boom. Iets dat tot op de dag van vandaag nog steeds zo is.
Het restaurant zoals men het nu ziet, is in opdracht van mej. A. A. de Beaufort in 1935 gebouwd door de architect J. Pothoven. Het gebouw is opgetrokken in Amsterdamse School stijl. Met de voor Pothoven zo typerende vorm van de daken.
Bron:Ingezonden door: Historische Kring Leusden