terug

Opgraving, Appelmarkt 14

Appelmarkt 14

1990

Wegens grondwerkzaamheden binnen in het pand op de hoek van Appel- en Groenmarkt, was archeologisch onderzoek ter plaatse geboden. Op de eerste plaats is deze plek gelegen in het oudste hart van de stad, dichtbij de Sint-Joriskerk, waarvan de voorganger de hofkapel was, behorend bij de bisschoppelijke hof. Op de tweede plaats stond op deze plaats de Latijnse school, die een oudste vermelding heeft van 1389 en die zeker in 1487 op deze plaats stond. Vanaf 1622 was in dit pand de stedelijke waag gevestigd. In 1865 brandde het af en twee jaar later verrees hier een nieuw gebouw, dat ook weer als waag diende.

Het op te graven (inpandige) deel was natuurlijk maar beperkt, daar een flinke afstand tot de muren moest worden aangehouden. Parallel aan de gevel van de Groenmarkt-zijde werd een muur aangetroffen, opgebouwd uit bakstenen van een groot formaat, en zo diep gefundeerd, dat de aanlegdiepte niet was vast te stellen. Ook de vaste grond, het natuurlijke zand, bevond zich zeer diep, waarschijnlijk tot onder NAP. Tegen de muur was een stookplaats gebouwd van een type dat elders in Amersfoort al verschillende malen is aangetroffen en in verband wordt gebracht met het stoken van grote ketels voor de bierbrouwerij. Het steenformaat van de ronde stookplaats is groot (28x13x7) en de vondsten die bij het oventje lagen kunnen begin 15de eeuw gedateerd worden.

De grote diepte van het natuurlijk oppervlak is een belangrijk gegeven; de hofstede, die door historici op of nabij de Groenmarkt wordt gesitueerd, heeft hier niet gestaan en ook niet heel dicht in de buurt, om de eenvoudige reden dat de plek in een vroeg stadium van de nederzetting niet bewoonbaar was. Het zand ligt ten opzichte van bijvoorbeeld de plaats van de Sint Joriskerk enkele meters lager, en zal in de 12e en 13e eeuw zeker onder water hebben gestaan. Waarschijnlijk heeft men rond 1300 een flink ophogingspakket opgebracht en niet lang daarna is er een stenen gebouw neergezet, zeer diep gefundeerd vanwege de slappe grond. De rooilijn van de Groenmarkt lag toen mogelijk meer naar achteren. Hoe de stookplaats te rijmen valt met de functie van het huis als Latijnse school is niet te verklaren; mogelijk had het huis in de eerste helft van de 15e eeuw een andere of een gemengde functie.

Centrum voor Archeologie, gemeente Amersfoort, AP 14, 26676

Info ReactiesAfbeeldingen Streetview