terug

Opgraving, Grote Koppel, 1995

Grote Koppel

1995

In het kader van de spoorverbreding is een archeologisch onderzoek uitgevoerd aan de Grote Koppel, op de plek waar twee monumentale pandjes zijn verplaatst naar de andere zijde van het spoor. De locatie ligt net buiten de middeleeuwse stadskern, langs de Eem, en is nauwelijks honderd meter van de Koppelpoort verwijdert. De Eem is onmiskenbaar een van de hoofdfactoren in het ontstaan en de groei van Amersfoort en deze plek, waar de Eem min of meer uit Amersfoort ontspringt, was al van oudsher een gebied van bedrijvigheid en handel. Er is over de oude natuurlijke waterloop (de 'oude Eem'), het tussenliggende terrein (de 'Koppel') en de even voor 1400 gegraven 'nieuwe Eem' in archieven en op diverse oude kaarten wel iets terug te vinden, maar vele vragen blijven echter onbeantwoord. Reden genoeg om bij de opgraving hier nadrukkelijk aandacht aan te besteden. In de wand van een 50 meter lange opgravingssleuf haaks op de Eem, zijn sporen van beide waterlopen (de oude en de nieuwe Eem). Aan de westkant van de opgraving zijn sporen van een voorloper van de huidige oost-oever aangetroffen: oorspronkelijk vormde een flauw hellend talud hier de onbekade waterkant van de nieuwe Eem. Veel duidelijker aanwezig was de oorspronkelijke Eemloop: diverse duikende lagen van donker zand, slib en klei, maakten duidelijk dat 40 meter verderop ooit de westoever van de oude Eem gelopen heeft. Met behulp van allerlei materialen, zoals houten palen, takkenbossen, huisvuil, puin en zelfs stapels dakpannen heeft men deze oever door de eeuwen heen meerdere malen en op verschillende manieren beschoeid en verbeterd. Duidelijk zijn ook de sporen van verzanding. De hier toch al niet zo 'machtige' Eem (nauwelijks 15 meter breed en slechts 2 ½ meter diep) is meerdere malen uitgebaggerd en opgeschoond. De oude waterloop is langzaam buiten gebruik geraakt, en gaandeweg steeds smaller geworden. Uiteindelijk is zij in de 20ste eeuw, toen nog maar 1 ½ meter breed, dichtgegooid. Het tussenliggende terrein, de Koppel, vertoont sporen van vroeger gebruik; als oudste zijn een akkerpakket met enkele 14de-eeuwse sloten aangetroffen, zowel loodrecht op als parallel aan de Eem. Bewoningssporen dateren vanaf de 15de eeuw.

Centrum voor Archeologie, gemeente Amersfoort, GK'95, 26809

Info ReactiesAfbeeldingen Streetview