terug

Baadster en Torser (de 'Zakkendrager')

Baadster en Torser (de 'Zakkendrager')
route

Kunstenaar: Marius van Beek

Jaar: 1984
Materiaal: Graniet
Locatie: Varkensmarkt (Binnenstad)

Dit kunstwerk van Marius van Beek verwijst naar de geschiedenis van Amersfoort. In de eerste plaats de doorwaadbare plaats in de Eem, waar de stad ontstond. In de tweede plaats de recente geschiedenis van de stad: het laden en lossen van handelswaar dat aan- en afgevoerd werd over dezelfde rivier de Eem.

Het verhaal van Karin Horst in de literaire wandeling is:

'De draagster

Haar rode, door het schrobben opgezette, handen twijfelden heel even voor ze de brief onder de verweerde deur door schoof. Schichtig keek ze om zich heen. Geen mens te zien, alleen een paar zwaluwen die over de Eem scheerden. Ze was nog vroeger dan anders opgestaan. Niet omdat ze bang was. Nee, Geerteken liet zich niet snel bang maken. Ze wilde weten of ze een kans had en Maria was de enige die haar kon helpen. Als iemand haar hier bij haar huisje zou zien, kreeg ze vast problemen. Volgens velen was Maria een heks bij wie je uit de buurt moest blijven.
Maar Geerteken wist dat Maria in de toekomst kon kijken. De meeste van haar voorspellingen waren met een griezelige precisie uitgekomen; van voorspoedige
handel, huwelijk en geluk tot armoede, brand en dood. Eén van die minder prettige voorspellingen had Maria een aantal jaren geleden bijna op de brandstapel gebracht. Alleen bij hoge uitzondering en in het diepste geheim voorspelde ze nog wel eens. De harde waarheid was niet leuk om aan te horen. Geerteken had daarom ook lang getwijfeld of ze de brief zou schrijven. Wat als..? Voor haar geestesoog verscheen het bloed; op de vloer, in de wc, in bed. Ze kon haar ongeboren kinderen niet vasthouden. Als Maria daarin geen verandering zag, had ze besloten om weg te gaan uit Amersfoort. Haar Jan verdiende een erfgenaam. En naar goede wasvrouwen was overal vraag.

Maria hoorde het geluid bij de deur en zag de envelop over de koude bruine tegels naar binnen schuiven. Zoals altijd was ze vroeg op. Nieuwsgierig liep ze naar het raam. Het kwam niet vaak voor dat mensen dichtbij haar huisje durfden te komen. Ze schoof het gordijntje opzij en zag een jonge vrouw in een donkergrijze cape weglopen. Een paar blonde krullen kon ze nog net zien. Geerteken! Een van de weinigen die nooit bang was geweest om haar te groeten. Van jongs af aan was het meisje geïntrigeerd geweest en had ze een verwantschap gevoeld.
Maria raapte de envelop van de vloer en opende hem nieuwsgierig. Langzaam gleden haar ogen over de regels. Na lezing vouwde ze hem nauwkeurig weer op en
deed hem terug in de envelop. Haar ogen stonden vermoeid, maar ze had een besluit genomen. Deze jonge vrouw verdiende haar hulp. Ze hoopte maar dat het
geen slecht nieuws zou zijn wat ze moest brengen. Geerteken schreef weliswaar dat onzekerheid erger was dan weten, maar Maria wist dat niet iedereen goed met de zekerheid van slecht nieuws om kon gaan.

Het schemerde en het was stil bij de oude eik, waar vroeger ooit de
doorwaadbare plaats aan de Eem was geweest. 'Maria!' Geerteken had de oude vrouw met haar houten stok en donkere hoed al van verre zien aankomen. Ze liep op haar af, pakte haar geaderde hand en drukte er een kus op. 'Dankjewel dat je gekomen bent.'
Op het moment dat hun handen elkaar raakten, sloot de oude vrouw haar ogen. Ze zei niets terug. De bruine bladeren van de eikenboom ritselden in het avondbriesje en het water van de Eem klotste zachtjes tegen de kade aan. Naarmate het langer duurde, kostte het Geerteken moeite om haar hand niet terug te trekken, maar Maria's grip was stevig.
Toen de oude vrouw haar ogen tenslotte opende, leken die dwars door haar heen te kijken.
Ze sprak: 'Beeld naast beeld, tijd door steen, de Onze-Lieve-Vrouwetoren, gebouwd dankzij je achterkleindochter in een klooster. Van aarde tot beeld. Die trekken door het water, die trekken door de steen, die trekken door de tijd. Ook jij wordt draagster.'
Geerteken liet tot zich doordringen wat ze had gehoord. Achterkleindochter!
Draagster! Haar ogen vulden zich met tranen. Dat betekende dat ze hier kon blijven, in Amersfoort. Bij Jan. Als een kind zo blij omhelsde ze Maria en bedankte haar uitvoerig.

Terwijl Geerteken dansend wegliep, zuchtte Maria diep. Ze was ontzettend blij dat ze geen slecht nieuws had hoeven brengen, maar of de jonge vrouw doorhad wat haar laatste woorden betekenden, betwijfelde ze sterk. Ze hoopte maar dat ze voorzichtig zou zijn.

'Jannes, kom hier. Loop toch niet aldoor weg!' Geerteken greep haar oudste bij zijn lurven terwijl ze Anna, haar vijf maanden oude dochter, stevig vasthield op haar heup. Geertekens gezicht was rood van bezorgdheid en woede tegelijk. 'Ik zeg het tegen je vader en dan zwaait er wat vanavond.'
'Ach mevrouw, hij wil graag kijken hoe ik van deze pijpaarde mooie Mariabeeldjes maak. Wilt u er niet één kopen?'
Geerteken keek nu bewust rond en zag de werkplaats vol beeldjes. Aan de muren hingen mallen in verschillende vormen. Allemaal waren ze religieus van aard.
'Hier, kijkt u eens hoe prachtig gemaakt.' De man duwde haar een beeldje in de hand. Als door de bliksem getroffen, stond ze stil. Het leek alsof er aan haar getrokken werd. Ze sloot haar ogen. Beeld voor beeld flitste voorbij: het beeldje in het water, een drager met een zak op de rug, een drukke Eem, een baadster, een toren werd gebouwd, meer huizen, meer mensen, een beeldhouwer aan het werk, vervoermiddelen zonder paarden. Toen zag ze twee stenen. Beeld naast beeld, daar stonden ze, met de afbeelding van een drager en een baadster erop. Ze herinnerde zich Maria's woorden: 'Die trekken door de tijd'. Opeens merkte ze de groep mensen op in vreemde kleren die naar de beelden stond te kijken.
Een vrouw in een glimmend rode jas wees naar haar. Geerteken schrok en deed een stap achteruit.
'Dame, voelt u zich wel goed?' De beeldengieter en Jannes keken haar ongerust aan. Anna had ze gelukkig nog stevig vast. Ze knipperde met haar ogen. 'Ja, het
gaat wel weer. Wat kost het Mariabeeldje? Ik neem het mee.''

Info Reacties Streetview