<

Wandelroute: Wandelroute Van Campen en Van Oldenbarnevelt

route

In 2012 is het 465 jaar geleden dat raadspensionaris Johan van Oldenbarnevelt in Amersfoort geboren werd. Ook is het 355 jaar geleden dat architect en kunstenaar Jacob van Campen in Amersfoort overleed. In het kader hiervan heeft de Stichting Johan van Oldenbarnevelt Comité een wandeling door Amersfoort gemaakt.

1. Huis Bollenburgh

Huis Bollenburg

De meest bekende Amersfoorter is ongetwijfeld Johan van Oldenbarnevelt. Hij was in 1547 geboren in de huidige Van Oldenbarneveltsteeg en woonde daarna in huis Bollenburgh. Na een snelle carrière werd Van Oldenbarnevelt in 1586 landsadvocaat, de belangrijkste adviseur van de Staten van Holland.

Hij erfde van zijn ouders landerijen rondom Amersfoort, waaronder de malenhoeve Groot-Emiclaer. Ook kocht hij gronden aan, zoals Stoutenburg dat ooit toebehoorde aan de heren van Amersfoort. Van Oldenbarnevelt wilde graag afstammen van dit oude geslacht en liet er een stamboom voor opstellen. Rond 1600 was Van Oldenbarnevelt de machtigste man in het land. Hij was de drijvende kracht achter de VOC en het 12-jarige bestand in de oorlog tegen Spanje. Maar hij had prins Maurits tegen zich. Naar aanleiding van de religieuze Bestandstwisten werd hij wegens hoogverraad gearresteerd en na een schijnproces ter dood veroordeeld. In 1619 beklom hij het schavot, steunend op zijn stokje. Dat stokje is nu te zien in Museum Flehite, al beweert het Rijksmuseum ook zijn stokje te bezitten.

2. De jonge Johan van Oldenbarnevelt

De jonge Johan van Oldenbarnevelt

Kunstenaar: Ingrid Mol

Jaar: 2010
Materiaal: keramiek
Locatie: Zuidsingel t.h.v. huisnummer 29

Johan van Oldenbarnevelt bracht zijn jeugdjaren door in Amersfoort en genoot hier zijn eerste opleiding. Hij woonde in de Bollenburgh. Het kunstwerk verbeeldt Van Oldenbarnevelt als de jonge man die op het punt staat zijn ouderlijk huis te verlaten. Hij zal zich ontwikkelen tot de belangrijke staatsman zoals wij die kennen.

De jonge Johan staat in de tuin en kijkt over het water in de richting van een leeuw, symbool voor de Nederlandse staat en voor zijn toekomst. Bij de voeten van de leeuw ligt de remonstrantie, het verweer dat Van Oldenbarnevelt zelf schreef.

3. Amersfoortse Schoolvereniging (ASV)

Amersfoortse Schoolvereniging (ASV)

De Amersfoortse Schoolvereniging (ASV) is een neutraal bijzondere basisschool in het Bergkwartier. De ASV werd opgericht in 1922, enkele jaren na de invoering van de Lager Onderwijswet, om een alternatief te bieden voor het bestaande lager onderwijs in Amersfoort. In 1959 koos de vereniging ervoor om de kinderen vanuit de basisprincipes van het Daltononderwijs te gaan begeleiden.

Naast de ingang van de ASV Daltonschool hangt een beeld van Inez de Heer Kloots, dat op 10 november 2010 is onthuld. Het beeld symboliseert de toga van de Raadspensionaris. In de toga staat een tekst van Henjo Hekman, geïnspireerd op de laatste woorden van Van Oldenbarnevelt.

4. Johan van Oldenbarnevelt

Johan van Oldenbarnevelt

Kunstenaar: August F.H. Falise

Jaar: 1911
Materiaal: Brons
Locatie: Thorbeckeplein (Bergkwartier/Bosgebied)

De oorspronkelijke plaats van het borstbeeld van de in Amersfoort geboren Johan van Oldebarnevelt was het Stationsplein. In 1933 werd het overgeplaatst naar de tuin van het Johan van Oldenbarneveltgymnasium aan de Barchman Wuytierslaan. Momenteel staat het beeld aan het Thorbeckeplein.

5. Sint-Joriskerk

Sint-Joriskerk

Waar nu de Sint-Joriskerk staat, is in de 12de eeuw een bisschoppelijk hof gesticht. Bij dit hof hoorde een kapel, die waarschijnlijk gewijd was aan 'heilige Joris'.

In 1248 werd de kapel vervangen door een Romaanse zaalkerk, die later is verbouwd tot gotische kruiskerk. In 1337 werd de Sint-Joriskerk tot kapittelkerk verheven. Van het begin van de 15de eeuw tot 1534 werd de kerk uitgebreid tot een driebeukige hallenkerk, waarbij de (wacht)toren uit 1190 werd ingesloten. Sinds 1579 (met enkele onderbrekingen) is de Sint-Joriskerk in protestantse handen. De Middeleeuwse schilderingen werden overschilderd, maar zijn veertig jaar geleden gerestaureerd. Andere bijzonderheden in de kerk zijn een zeldzaam en rijk versierd oxaal (afsluiting tussen het koor en het middenschip) uit circa 1480, het schilderij 'Het Laatste Oordeel' van Jacob van Campen (1653), het grafteken van Jacob van Campen en een orgel uit 1845 gemaakt door C.F.A. Naber. Boven het gotische ingangsportaal bevindt zich de chirurgijnskamer, waar sinds de 17de eeuw het chirurgijnsgilde vergaderde.

In 2010-2011 werd de Sint-Joriskerk opnieuw gerestaureerd, onder meer doordat de historische eiken kapconstructies werden aangetast door de bonte knaagkever, waardoor kapverbindingen losraakten en de samenhang verloren dreigde te gaan. Bekijk voor meer informatie de video.

Op 8 december 2011, ter afsluiting van de restauratie, werd een borstbeeld van Jacob van Campen onthuld, gemaakt door beeldhouwer Ton Mooij. Zie ook 'Ingezonden'.

6. Huis Randenbroek

Huis Randenbroek

De beroemdste bewoner van Randenbroek is schilder en architect Jacob van Campen, de architect van het Paleis op de Dam. Hij erfde het huis met landerijen in 1626 en overleed er in 1657. Van Campen startte een schilderschool in het huis. Een van zijn leerlingen was Matthias Withoos.

Randenbroek dankt zijn naam aan de ligging op een heuvel aan de rand van een broek (moerassig gebied). Al in de 14de eeuw was er sprake van een huis. Zowel in de 17de als in de 19de eeuw is Randenbroek ingrijpend verbouwd. In 1814 werd bovendien de tuin in Engelse landschapsstijl heringericht. Bij het huis horen ook een koetshuis, een oranjerie en een duiventil. Het hek aan de Bisschopsweg stond vroeger in de Utrechtsestraat. Het was daar in 1835 neergezet toen de stadspoort gesloopt werd.

Op Open Monumentendag op 8 september 2007 werd een plaquette van Jacob van Campen in Park Randenbroek onthuld, gemaakt door Fa. Bosma en Flock B.V. te Amsterdam. Opdrachtgever was de Stichting Johan van Oldenbarnevelt Comité. Zie ook 'Ingezonden'.

Open deze route binnen Amersfoort op de Kaart